In zijn bekende essay ‘Bonjour cinéma’ (1921) verwelkomde Jean Epstein de cinema als nieuwe kunstvorm. Hij bespeurde een onbestemde aantrekkingskracht die van het beeld uitging. Tevergeefs zoekend naar dekkende woorden om deze aantrekkingskracht te beschrijven besloot Epstein dit ‘fotogenie’ te noemen.
“Waarom zou men verhalen vertellen, vertellingen die altijd chronologisch zijn […] Er zijn geen verhalen. Er zijn nooit verhalen geweest. Er zijn enkel situaties, zonder kop of staart, zonder begin, midden of einde, zonder voor- of achterzijde. Men kan ze vanuit iedere hoek bekijken, rechts wordt links, niet begrensd door verleden of toekomst. Zij zijn enkel heden.”
J. Epstein – Bonjour cinéma (1921)
Het vrije en opheffende concept dat Epstein hier neerlegt geeft cinema een richting of uitdaging om zichzelf altijd opnieuw in vraag te stellen. Vragen die misschien al meermaals beantwoord zijn, maar die in elke tijdsgeest nieuwe aandacht verdienen. Hoe verhoudt tijd zich tot realisme? Hoe verhoudt fotogenie zich tot de concepten van ‘le temps’ en ‘la durée’ zoals gepresenteerd door Bergson? Of tot het daaruit voortvloeiende concept van ’tijdsbeeld’ dat grondig werd uiteengezet door Deleuze?
De significante rol van het opheffen en vrijmaken van tijd die Epstein in de quote hierboven de cinema toedicht is het onderzoeken waard. Zeker in de context van onze zoektocht naar vormende ervaringen.